برگشت خوردن چک به این معناست که صادرکننده در زمان مراجعه دارنده، موجودی کافی در حساب خود نداشته یا به دلایل قانونی امکان پرداخت وجه چک وجود نداشته است. در چنین شرایطی، دارنده چک باید در سریعترین زمان ممکن اقدامات قانونی لازم را انجام دهد تا بتواند مبلغ چک را وصول کند و از تضییع حقوق خود جلوگیری شود.
اولین اقدام، مراجعه به بانک محالعلیه و درخواست گواهی عدم پرداخت است. بانک پس از بررسی وضعیت حساب صادرکننده، در صورت نبود موجودی یا وجود سایر موانع قانونی، گواهی عدم پرداخت صادر میکند. این گواهی یکی از مهمترین مدارک برای پیگیری حقوقی یا کیفری چک محسوب میشود.
پس از دریافت گواهی عدم پرداخت، دارنده چک با توجه به شرایط پرونده میتواند از یکی از راههای قانونی برای وصول وجه چک استفاده کند. در بسیاری از موارد، امکان طرح دعوای حقوقی برای مطالبه وجه چک، درخواست صدور اجراییه یا در صورت وجود شرایط قانونی، طرح شکایت کیفری علیه صادرکننده وجود دارد. انتخاب بهترین مسیر به نوع چک، تاریخ صدور، علت برگشت و سایر شرایط قانونی بستگی دارد.
در صورتی که چک دارای شرایط لازم برای تعقیب کیفری باشد، دارنده میتواند در مهلتهای مقرر قانونی شکایت کیفری مطرح کند. البته همه چکهای برگشتی قابلیت شکایت کیفری ندارند. برای مثال، چکهای تضمینی، امانی، مشروط یا چکهایی که مهلت قانونی شکایت کیفری آنها سپری شده است، معمولاً از طریق شکایت کیفری قابل پیگیری نیستند و باید از سایر روشهای قانونی اقدام شود.
دارنده چک همچنین میتواند همزمان یا بهصورت مستقل، از طریق مراجع صالح درخواست توقیف اموال یا اجرای حکم را مطرح کند تا در صورت وجود اموال متعلق به بدهکار، امکان وصول طلب فراهم شود. هرچه اقدامات قانونی سریعتر انجام شود، احتمال موفقیت در وصول وجه چک نیز بیشتر خواهد بود.
از آنجا که قوانین مربوط به چک، بهویژه پس از اجرای قانون جدید چک، دارای جزئیات و مقررات خاصی است، انتخاب مسیر مناسب برای مطالبه وجه اهمیت زیادی دارد. استفاده از خدمات وکیل متخصص در دعاوی چک میتواند در تنظیم دادخواست یا شکواییه، پیگیری مراحل قانونی، شناسایی بهترین روش وصول طلب و تسریع در رسیدگی به پرونده نقش مؤثری داشته باشد.