فروش مال مشاع به این معناست که یک مال مانند ملک، زمین یا آپارتمان میان چند نفر به صورت مشترک قرار داشته باشد و یکی یا چند نفر از شرکا قصد فروش آن را داشته باشند. در حقوق ایران، هر یک از شرکا اصولاً میتواند سهم مشاع خود را بدون نیاز به اجازه سایر شرکا به شخص دیگری منتقل کند؛ اما فروش کل مال مشاع بدون رضایت همه مالکان امکانپذیر نیست. بنابراین، نحوه فروش مال مشاع به این موضوع بستگی دارد که یکی از شرکا قصد فروش سهم خود را داشته باشد یا فروش تمام ملک مورد نظر باشد.
اگر یکی از شرکا بخواهد فقط سهم خود را بفروشد، میتواند سهم مشاع خود را به دیگری منتقل کند و برای این کار نیازی به رضایت سایر شرکا ندارد. برای مثال، اگر ملکی سه مالک داشته باشد و هر شخص مالک دو دانگ از آن باشد، یکی از مالکان میتواند دو دانگ مشاع خود را به شخص دیگری بفروشد. با این حال، خریدار پس از معامله، مالک همان سهم مشاع میشود و ملک همچنان در حالت اشاعه باقی خواهد ماند.
در صورتی که هدف، فروش کل ملک مشاع باشد، اصولاً باید تمام شرکا در معامله مشارکت داشته و نسبت به فروش ملک توافق کنند. اگر یکی از شرکا با فروش ملک مخالف باشد، سایر شرکا نمیتوانند بدون رضایت او کل ملک را به فروش برسانند. در چنین شرایطی، بسته به وضعیت ملک و امکان یا عدم امکان افراز آن، میتوان از طریق قانونی برای پایان دادن به حالت اشاعه اقدام کرد.
یکی از راههای قانونی در این شرایط، درخواست افراز ملک مشاع است. در صورتی که ملک قابلیت تقسیم میان شرکا را داشته باشد، میتوان آن را افراز کرد تا هر شریک مالک قسمت مشخصی از ملک شود. اما اگر ملک قابل افراز نباشد، در شرایط قانونی میتوان درخواست فروش ملک مشاع را مطرح کرد. پس از طی مراحل قانونی، ملک به فروش رسیده و مبلغ حاصل از فروش بر اساس میزان سهم هر یک از شرکا میان آنها تقسیم میشود.
بنابراین، اگر قصد فروش ملک مشاع را دارید، ابتدا باید وضعیت مالکیت، میزان سهم هر شریک و امکان افراز ملک بررسی شود. در مواردی که میان شرکا اختلاف وجود دارد، استفاده از راهکار قانونی مناسب میتواند از بروز مشکلات بعدی در معامله جلوگیری کند.