تصمیمات و اقدامات برخی از دستگاههای دولتی، سازمانها، شهرداریها، مؤسسات و نهادهای عمومی در صورت ایجاد تضییع حق یا مغایرت با قوانین و مقررات، میتوانند در دیوان عدالت اداری مورد اعتراض قرار گیرند. به طور کلی، اشخاص میتوانند نسبت به تصمیمات و اقدامات واحدهای دولتی و مأموران آنها و همچنین برخی مؤسسات و نهادهای عمومی که در حدود صلاحیت دیوان قرار دارند، شکایت کنند.
از جمله موارد قابل شکایت در دیوان عدالت اداری میتوان به اعتراض به تصمیمات و اقدامات شهرداریها، سازمان تأمین اجتماعی، ادارات دولتی، سازمانهای دولتی، کمیسیونهای اداری و هیأتهایی که تصمیمات آنها در صلاحیت دیوان قرار دارد اشاره کرد. همچنین در مواردی مانند اعتراض به آرای کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری، برخی تصمیمات کمیسیونهای مالیاتی، تصمیمات مرتبط با استخدام و حقوق کارکنان دولت و برخی اقدامات اداری، امکان طرح شکایت در دیوان وجود دارد.
البته صرف نارضایتی از یک تصمیم اداری برای طرح شکایت کافی نیست و باید تصمیم یا اقدام مورد اعتراض در حدود صلاحیت قانونی دیوان عدالت اداری باشد. همچنین در برخی پروندهها، رعایت مهلت قانونی اعتراض اهمیت زیادی دارد و عدم توجه به مهلتهای مقرر میتواند موجب از دست رفتن امکان پیگیری اعتراض شود.
در نتیجه، پیش از طرح شکایت بهتر است مشخص شود که تصمیم مورد اعتراض توسط چه مرجع یا دستگاهی صادر شده، مبنای قانونی آن چیست و آیا موضوع در صلاحیت دیوان عدالت اداری قرار میگیرد یا خیر. بررسی دقیق این موارد میتواند از طرح دعوای اشتباه و اتلاف زمان و هزینه جلوگیری کند.