اگر مرد توانایی مالی پرداخت یکجای مهریه را نداشته باشد، مهریه از بین نمیرود و همچنان به عنوان یک دین بر عهده او باقی میماند. در این شرایط، مرد میتواند با ارائه دادخواست اعسار از پرداخت مهریه، ناتوانی مالی خود را به دادگاه اثبات کند. دادگاه پس از بررسی وضعیت مالی، میزان درآمد، اموال و داراییها، هزینههای ضروری زندگی و سایر شرایط اقتصادی مرد، درباره پذیرش یا رد اعسار تصمیمگیری میکند. در صورتی که اعسار پذیرفته شود، دادگاه میتواند پرداخت مهریه را متناسب با توان مالی مرد به صورت اقساط تعیین کند.
میزان پیشقسط و اقساط مهریه برای همه افراد یکسان نیست و با توجه به شرایط مالی زوج و وضعیت پرونده تعیین میشود. همچنین اگر پس از صدور حکم تقسیط، وضعیت مالی مرد تغییر کند، امکان درخواست تعدیل اقساط مهریه وجود دارد. از طرف دیگر، صرف نداشتن پول نقد به معنای اثبات اعسار نیست و ممکن است دادگاه با بررسی اموال و داراییهای فرد، توانایی مالی او را احراز کند. بنابراین در صورت ناتوانی از پرداخت مهریه، ارائه مدارک و مستندات مناسب برای اثبات اعسار اهمیت زیادی دارد.
در نتیجه، اگر مرد توان پرداخت مهریه را نداشته باشد، راهکار قانونی معمولاً طرح دعوای اعسار و درخواست تقسیط مهریه است، نه بخشیده شدن یا از بین رفتن مهریه. زن نیز همچنان حق مطالبه مهریه را خواهد داشت و نحوه وصول آن بر اساس حکم دادگاه و شرایط مالی زوج تعیین میشود.