مدت زمان رسیدگی به شکایت کیفری در ایران به نوع جرم، میزان پیچیدگی پرونده، تعداد متهمان، کامل بودن مدارک و شلوغی شعب دادسرا و دادگاه بستگی دارد. بهطور معمول، رسیدگی به یک شکایت کیفری ساده ممکن است چند هفته تا چند ماه زمان ببرد؛ اما در پروندههای پیچیده که نیاز به تحقیقات بیشتر، کارشناسی، بررسی اسناد یا شناسایی متهم دارند، این روند ممکن است طولانیتر شود و حتی بیش از یک سال ادامه پیدا کند.
پس از ثبت شکایت کیفری از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، پرونده با توجه به نوع جرم به مرجع قضایی صالح ارجاع داده میشود. در بسیاری از پروندهها، ابتدا تحقیقات مقدماتی در دادسرا انجام میشود. در این مرحله، بازپرس یا دادیار اظهارات شاکی و متهم را بررسی میکند، مدارک و مستندات را مورد ارزیابی قرار میدهد و در صورت نیاز دستور تحقیقات بیشتر، احضار شهود یا ارجاع موضوع به پزشکی قانونی و کارشناس را صادر میکند. مدت زمان این مرحله به میزان پیچیدگی موضوع و کامل بودن دلایل بستگی دارد.
پس از پایان تحقیقات، اگر دلایل کافی برای انتساب جرم به متهم وجود داشته باشد، قرار جلب به دادرسی صادر میشود و در صورت تأیید دادستان، پرونده با صدور کیفرخواست به دادگاه کیفری ارسال خواهد شد. در مقابل، اگر عمل انجامشده جرم نباشد یا دلایل کافی برای اثبات اتهام وجود نداشته باشد، ممکن است قرار منع تعقیب صادر شود. در برخی جرایم نیز رسیدگی مستقیماً در دادگاه انجام میشود و نیازی به طی مرحله دادسرا نیست.
پس از ارجاع پرونده به دادگاه، قاضی با بررسی مدارک، اظهارات طرفین و سایر شواهد، درباره موضوع تصمیمگیری میکند. اگر پرونده نیاز به تحقیقات تکمیلی داشته باشد یا یکی از طرفین درخواست بررسی مدارک جدید را مطرح کند، ممکن است زمان رسیدگی افزایش پیدا کند. همچنین در صورتی که رأی صادرشده قابل تجدیدنظر باشد و یکی از طرفین به آن اعتراض کند، پرونده وارد مرحله تجدیدنظرخواهی میشود و رسیدگی به آن زمان بیشتری خواهد برد.
برای مثال، شکایت بابت تهدید یا توهین ممکن است در مقایسه با پروندههای کلاهبرداری، جعل اسناد یا ضربوجرحی که نیازمند کارشناسی و بررسی پزشکی قانونی هستند، مراحل سادهتری داشته باشد. در پروندههای مالی پیچیده یا جرایمی که چندین متهم دارند نیز تحقیقات ممکن است چندین ماه طول بکشد.
در نهایت، برای کوتاهتر شدن مدت زمان رسیدگی به شکایت کیفری، بهتر است هنگام ثبت شکایت، تمام مدارک و مستندات از جمله پیامکها، اسکرینشاتها، قراردادها، فاکتورها، شهادت شهود و سایر دلایل مرتبط ارائه شوند. پیگیری منظم ابلاغیههای سامانه ثنا و حضور بهموقع در جلسات رسیدگی نیز اهمیت زیادی دارد. بنابراین نمیتوان برای تمام شکایتهای کیفری زمان ثابتی تعیین کرد و مدت رسیدگی به هر پرونده با توجه به شرایط و مراحل قانونی آن متفاوت خواهد بود.