فسخ قرارداد و اقاله هر دو میتوانند باعث پایان یافتن یک قرارداد شوند، اما از نظر نحوه ایجاد و شرایط قانونی با یکدیگر تفاوت دارند. فسخ به معنای برهم زدن قرارداد توسط یکی از طرفین یا شخصی است که طبق قانون یا مفاد قرارداد، حق فسخ دارد. برای مثال، اگر در قرارداد برای یکی از طرفین حق فسخ در شرایط مشخصی در نظر گرفته شده باشد یا قانون در شرایط خاصی چنین حقی را ایجاد کرده باشد، فرد میتواند با استفاده از این حق قرارداد را فسخ کند و برای پایان دادن به قرارداد نیازی به توافق مجدد طرف مقابل ندارد.
اما اقاله زمانی اتفاق میافتد که هر دو طرف قرارداد با رضایت و توافق یکدیگر تصمیم بگیرند معامله یا قرارداد را برهم بزنند. بنابراین، در اقاله اصل بر توافق طرفین است و هیچکدام از طرفین به تنهایی نمیتواند اقاله را ایجاد کند. برای نمونه، اگر دو نفر قراردادی برای خرید و فروش مالی منعقد کرده باشند و بعداً هر دو به این نتیجه برسند که نمیخواهند قرارداد ادامه پیدا کند، میتوانند با توافق یکدیگر آن را اقاله کنند.
تفاوت مهم دیگر این است که در فسخ، وجود یک دلیل یا حق قانونی یا قراردادی برای فسخ اهمیت دارد، در حالی که در اقاله، توافق طرفین مبنای پایان دادن به قرارداد است. همچنین در هر دو حالت، بسته به نوع قرارداد و تعهدات انجامشده، ممکن است لازم باشد وضعیت اموال، مبالغ پرداختشده و تعهدات طرفین مشخص شود.
به همین دلیل، اگر فردی قصد برهم زدن یک قرارداد را دارد، ابتدا باید متن قرارداد، شروط درجشده و شرایط قانونی آن بررسی شود تا مشخص شود امکان فسخ وجود دارد یا اینکه برای پایان دادن به قرارداد، توافق و اقاله طرفین لازم است. در قراردادهای مهم مالی و ملکی، بررسی موضوع توسط وکیل پیش از هرگونه اقدام میتواند از ایجاد اختلافات بعدی جلوگیری کند.