اگر یکی از طرفین قرارداد به تعهدات خود عمل نکند، طرف مقابل میتواند با توجه به مفاد قرارداد، نوع تعهد و شرایط تخلف از راههای قانونی برای اجرای تعهد یا دریافت خسارت اقدام کند. اولین قدم این است که متن قرارداد بهدقت بررسی شود تا مشخص شود تعهد انجامنشده دقیقاً چه بوده، زمان انجام آن چه تاریخی تعیین شده و آیا برای عدم انجام تعهد، خسارت یا وجه التزام در قرارداد پیشبینی شده است یا خیر.
در مرحله بعد، بهتر است مدارک و مستندات مربوط به قرارداد و عدم انجام تعهد جمعآوری شود. اصل قرارداد، رسیدهای پرداخت، فاکتورها، پیامها، مکاتبات و هر مدرکی که نشان دهد طرف مقابل به تعهد خود عمل نکرده، میتواند در پیگیری موضوع اهمیت داشته باشد.
در برخی موارد، ارسال اظهارنامه رسمی میتواند نخستین اقدام مناسب باشد. با اظهارنامه میتوان بهصورت رسمی از طرف مقابل خواست تعهد خود را در مهلت مشخص انجام دهد و در صورت وجود شرایط قانونی، آثار ناشی از عدم انجام تعهد را نیز به او اعلام کرد. البته اینکه ارسال اظهارنامه ضروری است یا چه متنی باید در آن درج شود، به نوع قرارداد و شرایط پرونده بستگی دارد.
اگر طرف مقابل همچنان از انجام تعهد خودداری کند، بسته به موضوع قرارداد ممکن است بتوان از طریق دادگاه، الزام به انجام تعهد، مطالبه خسارت، مطالبه وجه التزام یا سایر حقوق قراردادی را درخواست کرد. در بعضی قراردادها نیز ممکن است شرایطی برای فسخ قرارداد پیشبینی شده باشد که در صورت تحقق آن شرایط، امکان فسخ قرارداد وجود داشته باشد.
نکته مهم این است که صرف وجود قرارداد به این معنا نیست که در همه موارد یک اقدام قانونی مشخص برای همه پروندهها وجود دارد. نوع تعهد، نحوه تنظیم قرارداد، زمان انجام تعهد، شروط ضمن قرارداد و علت عدم انجام تعهد همگی در انتخاب راهکار قانونی مؤثر هستند. به همین دلیل، قبل از طرح دعوا بهتر است قرارداد و مدارک موجود توسط وکیل یا مشاور حقوقی بررسی شود.
در نتیجه، اگر یکی از طرفین قرارداد به تعهد خود عمل نکند، بهتر است ابتدا قرارداد و تعهدات طرفین بررسی، مدارک جمعآوری و در صورت لزوم اظهارنامه ارسال شود و سپس با توجه به شرایط پرونده، برای الزام به انجام تعهد، مطالبه خسارت، وجه التزام یا سایر حقوق قانونی اقدام شود.