خیر، پدر نمیتواند بهصورت قانونی فرزند خود را از ارث محروم کند و حتی اگر این موضوع را در وصیتنامه رسمی یا عادی خود قید کرده باشد، چنین تصمیمی بهتنهایی باعث از بین رفتن حق ارث فرزند نمیشود. مطابق قوانین ارث در ایران، فرزندان از وراث قانونی پدر محسوب میشوند و پس از فوت او، در صورت وجود شرایط قانونی، حق دریافت سهمالارث خود را دارند. بنابراین اختلافات خانوادگی، نافرمانی فرزند، قطع رابطه یا نارضایتی پدر نمیتواند بهتنهایی موجب محرومیت فرزند از ارث شود.
مطابق ماده ۸۳۷ قانون مدنی، اگر شخصی به موجب وصیت، یک یا چند نفر از ورثه خود را از ارث محروم کند، وصیت مزبور نافذ نیست. برای مثال، اگر پدری در وصیتنامه خود اعلام کند که یکی از فرزندانش هیچ سهمی از اموال او نبرد، این بخش از وصیت اعتبار قانونی ندارد و فرزند موردنظر همچنان میتواند سهمالارث خود را مطالبه کند.
البته باید میان محروم کردن فرزند از ارث و انتقال اموال در زمان حیات تفاوت قائل شد. پدر در دوران زندگی خود مالک اموالش است و اصولاً میتواند در چارچوب قانون، داراییهای خود را از طریق فروش، صلح یا هبه به دیگران منتقل کند. اگر انتقال مالکیت بهصورت واقعی و با رعایت شرایط قانونی انجام شده باشد، مال منتقلشده دیگر جزو دارایی پدر هنگام فوت محسوب نمیشود تا میان وراث تقسیم شود.
نکته مهم دیگر این است که مطابق ماده ۸۴۳ قانون مدنی، هر شخص میتواند حداکثر تا یکسوم اموال خود را وصیت کند و وصیت نسبت به بیشتر از یکسوم، به اجازه وراث نیاز دارد. بنابراین پدر نمیتواند صرفاً با تنظیم وصیتنامه، تمام دارایی خود را به یک فرزند اختصاص دهد و سایر وراث را از حقوق قانونیشان محروم کند.
در نتیجه، اگر پدری در وصیتنامه خود فرزندش را از ارث محروم کرده باشد، این تصمیم بهتنهایی اعتبار قانونی ندارد و فرزند پس از فوت پدر میتواند سهمالارث خود را مطالبه کند. البته اگر پیش از فوت، اموالی به نام اشخاص دیگر منتقل شده باشد، صحت و اعتبار این انتقال باید با بررسی مدارک و شرایط قانونی مشخص شود.